Κείμενο
Ο πολίτης σήμερα δεν βρίσκεται απέναντι σε μία μόνο απαίτηση. Βρίσκεται ταυτόχρονα απέναντι σε φόρους, τεκμήρια, πρόστιμα, τραπεζικές απαιτήσεις, servicers, funds, αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, ψηφιακές διαδικασίες και διοικητικούς μηχανισμούς που λειτουργούν συχνά με αυτοματισμό και αδιαφάνεια.
Αυτή η πραγματικότητα δεν μπορεί να εξεταστεί αποσπασματικά. Δεν είναι άλλο πράγμα το δάνειο, άλλο πράγμα η φορολογία, άλλο πράγμα το τεκμήριο, άλλο πράγμα ο servicer, άλλο πράγμα η ψηφιακή ταυτοποίηση και άλλο πράγμα η κατάσχεση. Όλα αυτά καταλήγουν επάνω στον ίδιο άνθρωπο και περιορίζουν την ίδια πραγματική δυνατότητα: τη δυνατότητα του πολίτη να ζήσει με αξιοπρέπεια.
Η θεσμική γραμμή πρέπει να αντιστραφεί. Δεν μπορεί το κράτος ή οποιοσδήποτε ιδιώτης φορέας να ξεκινά από την απαίτηση και να αφήνει τον πολίτη να αποδείξει εκ των υστέρων ότι δεν αντέχει. Πρώτα πρέπει να αποδεικνύεται η νομιμότητα της απαίτησης, η νομιμοποίηση εκείνου που απαιτεί, ο ακριβής τρόπος υπολογισμού και η πραγματική οικονομική δυνατότητα του πολίτη.
Το Ελάχιστο Κόστος Διαβίωσης αποτελεί το βασικό εργαλείο αυτής της άμυνας. Δείχνει ποιο είναι το αναγκαίο ποσό για στέγαση, ενέργεια, τροφή, υγεία, μετακίνηση, επικοινωνία, οικογενειακές ανάγκες και βασική κοινωνική λειτουργία. Κάτω από αυτό το όριο, η απαίτηση πληρωμής δεν είναι απλώς δυσβάστακτη. Είναι θεσμικά προβληματική, διότι μετατρέπει την επιβίωση σε αντικείμενο είσπραξης.
Η ίδια λογική ισχύει για τις τράπεζες, τα funds και τους servicers. Όποιος ζητά χρήματα από τον πολίτη πρέπει να αποδεικνύει πλήρως ποιος είναι, για λογαριασμό ποιου ενεργεί, πώς απέκτησε την απαίτηση, ποιο είναι το πραγματικό υπόλοιπο, πώς υπολογίστηκαν τόκοι και έξοδα και ποια είναι η πλήρης αλυσίδα νομιμοποίησής του.
Η ίδια λογική ισχύει και για το ψηφιακό κράτος. Η τεχνολογία μπορεί να υπηρετεί τον πολίτη μόνο όταν λειτουργεί με διαφάνεια, εναλλακτικές δυνατότητες πρόσβασης, προστασία προσωπικών δεδομένων και ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο. Όταν η ψηφιοποίηση γίνεται μηχανισμός καθολικής εξάρτησης, αποκλεισμού ή διοικητικής πίεσης, τότε παύει να είναι εργαλείο εξυπηρέτησης και μετατρέπεται σε εργαλείο εξουσίας.
Η θεσμική άμυνα του πολίτη στηρίζεται σε απλή αλλά κρίσιμη αρχή: πριν από κάθε απαίτηση πρέπει να προηγείται απόδειξη. Πριν από κάθε κατάσχεση πρέπει να προηγείται έλεγχος αναλογικότητας. Πριν από κάθε τεκμήριο πρέπει να προηγείται έλεγχος πραγματικής φοροδοτικής ικανότητας. Πριν από κάθε τραπεζική ή διοικητική πράξη πρέπει να προηγείται σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Χωρίς αυτή τη σειρά, δεν υπάρχει πραγματικό κράτος δικαίου. Υπάρχει μόνο μηχανισμός είσπραξης, πίεσης και διοικητικής υπεροχής. Με αυτή τη σειρά, ο πολίτης παύει να είναι παθητικό αντικείμενο απαιτήσεων και γίνεται ξανά φορέας δικαιωμάτων, άμυνας και θεσμικής αξιοπρέπειας.