Όχι στις 240 Δόσεις όταν η Οφειλή είναι Άδικη ή Μη Βιώσιμη

Οι 240 δόσεις δεν αποτελούν πάντοτε λύση. Όταν η οφειλή αμφισβητείται, όταν η διοικητική βάση είναι προβληματική ή όταν η πραγματική δυνατότητα πληρωμής δεν υπάρχει, η πολυετής ρύθμιση μπορεί να λειτουργεί ως παγίωση της αδικίας και όχι ως αποκατάσταση.

Περίληψη

Η δυνατότητα ρύθμισης έως 240 δόσεων προβλέπεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό για οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Όμως η ύπαρξη αυτού του εργαλείου δεν σημαίνει ότι είναι και η σωστή λύση σε κάθε περίπτωση. Όταν η βασική οφειλή είναι εσφαλμένη, αδιαφανής, ατεκμηρίωτη ή δυσανάλογη προς την πραγματική δυνατότητα διαβίωσης του πολίτη, η αποδοχή μιας τόσο μακράς ρύθμισης μπορεί να σημαίνει αποδοχή του ίδιου του προβλήματος αντί για θεραπεία του.

Κείμενο

Η θέση μας είναι καθαρή: δεν είναι δυνατόν να παρουσιάζονται οι 240 δόσεις ως αυτονόητη λύση σε κάθε υπόθεση. Το ότι ο νόμος προβλέπει δυνατότητα ρύθμισης έως 240 δόσεων προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς δεν σημαίνει ότι ο πολίτης οφείλει να αποδεχθεί χωρίς αντίρρηση την ίδια τη βασική οφειλή ή να εγκλωβιστεί σε πολυετή αποπληρωμή μιας απαίτησης που μπορεί να είναι ουσιαστικά άδικη, υπερβολική ή νομικά αμφισβητήσιμη. :contentReference[oaicite:1]{index=1}

Πρώτον, οι 240 δόσεις είναι μηχανισμός αναδιάρθρωσης, όχι μηχανισμός δικαίωσης. Ο εξωδικαστικός αποσκοπεί στη διαμόρφωση πρότασης ρύθμισης με βάση την ικανότητα αποπληρωμής και την αποφυγή αφερεγγυότητας. Δεν αποφαίνεται ότι κάθε αρχική αξίωση είναι ορθή, ούτε θεραπεύει από μόνος του προβλήματα νομιμότητας, αιτιολογίας ή αναλογικότητας της απαίτησης. :contentReference[oaicite:2]{index=2}

Δεύτερον, η αποδοχή 240 δόσεων σημαίνει στην πράξη εξαιρετικά μακρά περίοδο δέσμευσης. Όταν ο πολίτης δεν έχει πραγματική δυνατότητα πληρωμής, η επιμήκυνση δεν λύνει το πρόβλημα· το μεταφέρει στο μέλλον. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ρύθμιση μπορεί να λειτουργεί ως διοικητική αναβολή της ασφυξίας και όχι ως ουσιαστική αποκατάσταση. Ιδίως όταν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα υπολείπεται των βασικών αναγκών διαβίωσης, προέχει η εξέταση της ίδιας της οφειλής, της φοροδοτικής ικανότητας και της αναλογικότητας της επιβάρυνσης και όχι η μηχανική αποδοχή μιας μακροχρόνιας δόσης.

image

Τρίτον, όταν η υπόθεση στηρίζεται σε σοβαρή αμφισβήτηση της διοικητικής βάσης της οφειλής, η άκριτη υπαγωγή σε 240 δόσεις μπορεί να αποδυναμώνει τη θεσμική θέση του πολίτη. Αν ο πολίτης υποστηρίζει ότι η πράξη είναι εσφαλμένη, αδιαφανής, ελλιπώς αιτιολογημένη ή αντίθετη προς την πραγματική του οικονομική κατάσταση, τότε η πρώτη κίνηση δεν είναι κατ’ ανάγκην η αποδοχή μιας πολυετούς ρύθμισης, αλλά η πλήρης θεσμική και νομική διερεύνηση της υπόθεσης.

Τέταρτον, ακόμη και στο ίδιο το θεσμικό πλαίσιο του εξωδικαστικού, η ρύθμιση δεν νοείται ως τυφλή λύση. Η πρόταση αναδιάρθρωσης παράγεται μέσα από συγκεκριμένο μηχανισμό αξιολόγησης και βασίζεται στις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη. Αυτό ακριβώς ενισχύει τη δική μας θέση: όταν οι πραγματικές δυνατότητες δεν επαρκούν ή όταν η οφειλή είναι ουσιαστικά προβληματική, η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς “δέξου 240 δόσεις”, αλλά “εξέτασε αν η απαίτηση στέκει, αν είναι βιώσιμη και αν είναι συμβατή με την αξιοπρεπή διαβίωση”. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Γι’ αυτό λέμε όχι στις 240 δόσεις ως γενική και αδιακρίτως προβαλλόμενη απάντηση. Η σωστή προσέγγιση είναι πρώτα η τεκμηρίωση, η ανάλυση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης, ο έλεγχος της νομιμότητας και της αναλογικότητας της απαίτησης και, μόνο εφόσον η οφειλή είναι βάσιμη και η ρύθμιση όντως βιώσιμη, η εξέταση μιας τέτοιας λύσης.

Δεν αρνούμαστε ότι ο νόμος δίνει εργαλείο ρύθμισης. Αρνούμαστε όμως να βαφτίζεται λύση η πολυετής αποδοχή μιας οφειλής που μπορεί να είναι άδικη, αδιαφανής ή οικονομικά αδύνατο να εξυπηρετηθεί. Η θέση μας είναι ότι προηγείται η αλήθεια της υπόθεσης, η πραγματική δυνατότητα διαβίωσης και η θεσμική προστασία του πολίτη — και όχι η μηχανική υπαγωγή σε μια ρύθμιση μόνο και μόνο επειδή υπάρχει. :contentReference[oaicite:4]{index=4}