Κείμενο
Η φορολογική πολυπλοκότητα δεν είναι ουδέτερη. Όταν το σύστημα γίνεται τόσο τεχνικό, μεταβαλλόμενο και αυστηρό ώστε ο πολίτης να μην μπορεί να το χειριστεί με ασφάλεια μόνος του, τότε η νόμιμη επιχειρηματική δραστηριότητα εξαρτάται πρακτικά από ειδικούς.
Η επιχείρηση δεν πληρώνει μόνο φόρους. Πληρώνει για να καταλάβει τι πρέπει να κάνει. Πληρώνει για να μην κάνει λάθος. Πληρώνει για να μην εκπνεύσει προθεσμία. Πληρώνει για να αποφύγει πρόστιμα. Πληρώνει για να μπορέσει να λειτουργήσει μέσα σε ένα περιβάλλον το οποίο γίνεται ολοένα και πιο δυσνόητο.
Η μετάβαση από απλούστερες μορφές άμεσης σχέσης με τη Διοίκηση σε ένα μηχανιστικό ηλεκτρονικό περιβάλλον έχει θεσμικές συνέπειες. Η τεχνολογία θα μπορούσε να απλοποιεί τη σχέση πολίτη και κράτους. Όταν όμως λειτουργεί μέσα σε πλαίσιο πολυπλοκότητας, αποκλειστικότητας και κυρώσεων, μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό εξάρτησης.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο όταν η πρόσβαση στη νόμιμη οικονομική ύπαρξη περνά υποχρεωτικά από έναν κεντρικό φορολογικό μηχανισμό. Τότε η πολυπλοκότητα δεν είναι απλώς πρακτικό πρόβλημα. Είναι ζήτημα οικονομικής ελευθερίας και αναλογικότητας.