Κείμενο
Η πρόσβαση της ΑΑΔΕ ή άλλης δημόσιας αρχής σε στοιχεία του Κτηματολογίου δεν είναι απλή τεχνική διασύνδεση. Αφορά την περιουσία του πολίτη, την κατοικία του, τα εμπράγματα δικαιώματά του, την οικονομική του υπόσταση και σε πολλές περιπτώσεις την ίδια τη δυνατότητά του να διατηρεί ένα ελάχιστο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Όταν τα κτηματολογικά δεδομένα χρησιμοποιούνται για εντοπισμό περιουσίας, επιβολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, κατασχέσεις, προσημειώσεις, δεσμεύσεις ή άλλες ενέργειες που επηρεάζουν την περιουσιακή κατάσταση του πολίτη, δεν μπορεί η διαδικασία να γίνεται σιωπηρά, μηχανικά ή χωρίς ουσιαστική ενημέρωση.
Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει αν και πότε η ΑΑΔΕ απέκτησε πρόσβαση σε κτηματολογικά δεδομένα που τον αφορούν. Πρέπει να γνωρίζει ποια ακίνητα ή δικαιώματα εντοπίστηκαν, για ποιον σκοπό έγινε η πρόσβαση, ποια υπηρεσία ή ποιο όργανο την πραγματοποίησε, ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν και με ποια νόμιμη βάση.
Η ηλεκτρονική κατάσχεση ή οποιαδήποτε ηλεκτρονική διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή διοικητική αυτοματοποίηση. Η αυτοματοποίηση αυξάνει τον κίνδυνο να ληφθούν μέτρα χωρίς να έχει εξεταστεί η πραγματική οικονομική κατάσταση του πολίτη, το ελάχιστο κόστος διαβίωσης, η κύρια κατοικία, η οικογενειακή κατάσταση, η υγεία, η επαγγελματική δραστηριότητα και οι συνέπειες που θα έχει το μέτρο στην αξιοπρεπή διαβίωση.
Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση του Κτηματολογίου και η ενημέρωση του πολίτη πρέπει να αποτελούν αναγκαίο στάδιο πριν από κάθε πράξη που μπορεί να οδηγήσει σε κατάσχεση ή δέσμευση περιουσίας. Δεν αρκεί να εμφανίζεται ξαφνικά μια πράξη ή ένα βάρος στο ακίνητο. Πρέπει να έχει προηγηθεί σαφής, πλήρης και αιτιολογημένη ενημέρωση.
Ο πολίτης έχει δικαίωμα να ζητήσει να του γνωστοποιηθεί αν τα κτηματολογικά του δεδομένα διαβιβάστηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν από την ΑΑΔΕ, ποια συγκεκριμένα δεδομένα διαβιβάστηκαν, ποια υπηρεσία τα ζήτησε, ποιος υπάλληλος ή ποιο πληροφοριακό σύστημα τα επεξεργάστηκε, για ποια οφειλή, με ποιον αριθμό πράξης και με ποια έννομη συνέπεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των προσωπικών και περιουσιακών δεδομένων. Τα στοιχεία του Κτηματολογίου δεν είναι ουδέτερα δεδομένα. Αποκαλύπτουν περιουσία, οικογενειακές μεταβιβάσεις, εμπράγματα βάρη, συνιδιοκτησίες, κληρονομικές σχέσεις, επαγγελματική έδρα, κατοικία και άλλα στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την ιδιωτική και οικονομική ζωή του πολίτη.
Η ΑΑΔΕ δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τέτοια δεδομένα χωρίς διαφάνεια και χωρίς να παρέχει στον πολίτη τη δυνατότητα να ελέγξει τη νομιμότητα της πρόσβασης και της επεξεργασίας. Αν η πρόσβαση έγινε για ηλεκτρονική κατάσχεση, ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει αν τηρήθηκαν οι νόμιμες προϋποθέσεις, αν υπήρξε προηγούμενη ειδοποίηση, αν εξετάστηκαν αντιρρήσεις, αν υπήρχε εκκρεμής προσφυγή, αίτηση αναστολής, ρύθμιση ή άλλη διαδικασία προστασίας.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι βαθιά θεσμικό. Αν η Διοίκηση μπορεί να συνδέει φορολογικά δεδομένα, κτηματολογικά δεδομένα και ηλεκτρονική αναγκαστική εκτέλεση χωρίς ουσιαστική ενημέρωση του πολίτη, τότε δημιουργείται κίνδυνος διοικητικής αδιαφάνειας και αιφνιδιαστικής περιουσιακής βλάβης.
Η περιουσία του πολίτη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή εγγραφή σε βάση δεδομένων. Πίσω από κάθε ακίνητο μπορεί να υπάρχει κατοικία, οικογένεια, εργασία, επαγγελματική δραστηριότητα, υγεία, επιβίωση και αξιοπρεπής διαβίωση. Για τον λόγο αυτό, κάθε ηλεκτρονική κατάσχεση πρέπει να ελέγχεται όχι μόνο ως προς το ποσό της οφειλής, αλλά και ως προς τις πραγματικές συνέπειες που προκαλεί.
Η ενημέρωση του Κτηματολογίου πρέπει επίσης να περιλαμβάνει αίτημα καταγραφής ή επισήμανσης ότι ο πολίτης αμφισβητεί τη νομιμότητα της απαίτησης ή της διαδικασίας, εφόσον υπάρχει εκκρεμής προσφυγή, αίτηση αναστολής, εξώδικη δήλωση, διοικητική αμφισβήτηση ή δικόγραφο ενώπιον δικαστηρίου. Δεν μπορεί ένα ακίνητο να εμφανίζεται ως αντικείμενο εκτέλεσης χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι η απαίτηση ή η διαδικασία αμφισβητείται.
Η βασική θέση είναι απλή: η πρόσβαση της ΑΑΔΕ σε κτηματολογικά δεδομένα και η χρήση τους για ηλεκτρονικές κατασχέσεις πρέπει να γίνεται μόνο με πλήρη διαφάνεια, ειδική αιτιολόγηση, προστασία δεδομένων, προηγούμενη ενημέρωση και πραγματική δυνατότητα άμυνας του πολίτη.
Ο πολίτης δεν μπορεί να πληροφορείται εκ των υστέρων ότι η περιουσία του έχει δεσμευθεί ή ότι έχουν χρησιμοποιηθεί κτηματολογικά του δεδομένα χωρίς να γνωρίζει ποιος τα ζήτησε, γιατί τα ζήτησε, με ποια διαδικασία και με ποια μέτρα προστασίας.
Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση προς το Κτηματολόγιο και το αντίστοιχο αίτημα προς την ΑΑΔΕ πρέπει να ενταχθούν στον συνολικό φάκελο θεσμικής προστασίας. Αποτελούν κρίσιμο αποδεικτικό βήμα για να αποδειχθεί ότι ο πολίτης ζήτησε διαφάνεια, ενημέρωση, προστασία των δεδομένων του και αποτροπή αιφνιδιαστικής περιουσιακής βλάβης.