Κείμενο
ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ
Η στρατηγική μας δεν σταματά στο επίπεδο της εξώδικης ή διοικητικής αμφισβήτησης. Όταν η Διοίκηση απορρίπτει, παραλείπει να απαντήσει, απαντά αόριστα ή δεν παρέχει πλήρη και ουσιαστική αιτιολογία, το επόμενο φυσικό στάδιο είναι η μεταφορά της υπόθεσης στο διοικητικό δικαστήριο.
1. Πότε ενεργοποιείται το στάδιο αυτό
Το διοικητικό δικαστικό σκέλος ενεργοποιείται ιδίως όταν:
* η διοίκηση απορρίπτει ρητώς το αίτημα του πολίτη,
* η απάντηση είναι ελλιπής, αόριστη ή μη ειδικά αιτιολογημένη,
* δεν παρέχεται ουσιαστική πρόσβαση στον διοικητικό φάκελο,
* δεν αποκαλύπτονται τα αρμόδια όργανα και η υπηρεσιακή διαδρομή της υπόθεσης,
* ή υφίσταται διοικητική σιωπή.
Στις περιπτώσεις αυτές, η ίδια η στάση της Διοίκησης ενσωματώνεται στον φάκελο και αποκτά αποδεικτική σημασία.
2. Τι μεταφέρεται στο δικαστήριο
Ο πολίτης δεν προσέρχεται ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου μόνο με μία πράξη ή μόνο με έναν ισχυρισμό. Μεταφέρει ένα πλήρες πλέγμα υλικού, το οποίο περιλαμβάνει:
* τις επίμαχες διοικητικές πράξεις,
* την ενδικοφανή προσφυγή και την αίτηση αναστολής,
* το εξώδικο προς τη Διοίκηση,
* τα αιτήματα χορήγησης στοιχείων και πρόσβασης στον φάκελο,
* τις απαντήσεις ή τη σιωπή της Διοίκησης,
* και την τεχνική και οικονομική τεκμηρίωση για το Ελάχιστο Κόστος Διαβίωσης.
Με αυτόν τον τρόπο, η υπόθεση δεν εμφανίζεται ως μια απομονωμένη ατομική διαφορά, αλλά ως ζήτημα συνολικής διοικητικής πρακτικής με συγκεκριμένες επιπτώσεις στη ζωή και στα δικαιώματα του πολίτη.
3. Ο ρόλος του Ελάχιστου Κόστους Διαβίωσης
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής είναι η εισαγωγή της μελέτης ή προμελέτης του Ελάχιστου Κόστους Διαβίωσης. Η τεκμηρίωση αυτή χρησιμοποιείται ώστε να αποδειχθεί ότι:
* το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα δεν επαρκεί πέρα από τις ανελαστικές ανάγκες,
* δεν υπάρχει λειτουργικό ή διαθέσιμο πλεόνασμα,
* και κάθε πρόσθετη οικονομική απαίτηση συνεπάγεται ευθεία απομείωση της αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Έτσι, η δικαστική αμφισβήτηση δεν στηρίζεται μόνο σε νομικά επιχειρήματα, αλλά και σε ελέγξιμη οικονομική πραγματικότητα.
4. Η αντικειμενική αδυναμία συμμόρφωσης
Στο στάδιο αυτό προβάλλεται ειδικά ότι η τυχόν μη συμμόρφωση του πολίτη δεν συνιστά υπαίτια στάση ή πρόθεση αποφυγής, αλλά αποτέλεσμα αντικειμενικής αδυναμίας συμμόρφωσης.
Η στρατηγική μας υποστηρίζει ότι, όταν τα διαθέσιμα μέσα επαρκούν μόνον για τις βασικές και ανελαστικές ανάγκες διαβίωσης, η επιβολή πρόσθετων οικονομικών βαρών υπερβαίνει τα όρια της αναλογικότητας και δεν μπορεί να θεμελιώσει νόμιμο καταλογισμό ευθύνης.
5. Η έλλειψη διαφανούς διοικητικής μεθοδολογίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και ο ισχυρισμός ότι η Διοίκηση δεν έχει γνωστοποιήσει αντίστοιχη διαφανή, ελέγξιμη και αναπαραγώγιμη μεθοδολογία προσδιορισμού του ελάχιστου επιπέδου διαβίωσης ή της πραγματικής δυνατότητας συμμόρφωσης του πολίτη.
Η απουσία αυτή ενισχύει την αμφισβήτηση της διοικητικής κρίσης, διότι:
* δυσχεραίνει τον δικαστικό έλεγχο,
* περιορίζει τη διαφάνεια,
* και δημιουργεί ζήτημα συμβατότητας με την αρχή της αναλογικότητας, της χρηστής διοίκησης και της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
6. Η θεσμική προσβολή του τεκμαρτού
Στο διοικητικό δικαστικό επίπεδο εντάσσεται και η αμφισβήτηση της αποδοχής του τεκμαρτού ως συνταγματικά ανεκτού, όταν αυτό οδηγεί σε επιβάρυνση ασύνδετη με την πραγματική φοροδοτική ικανότητα.
Η στρατηγική μας τονίζει ότι η μηχανική εφαρμογή τεκμαρτών κριτηρίων, χωρίς ουσιαστική συνεκτίμηση του ελάχιστου κόστους διαβίωσης, της πραγματικής οικονομικής κατάστασης και της ανάγκης αξιοπρεπούς διαβίωσης, δύναται να καθιστά τη διοικητική πρακτική θεσμικά και δικαστικά ελεγκτέα.
7. Ηθική βλάβη και ευρύτερη δικαστική αξιοποίηση
Στο ίδιο πλαίσιο μπορεί να θεμελιωθεί και αίτημα ηθικής βλάβης, ιδίως όταν η διοικητική στάση συνοδεύεται από αδιαφάνεια, άρνηση χορήγησης στοιχείων, ελλιπή αιτιολογία ή επιβολή υπέρμετρων βαρών που προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την κοινωνική συμμετοχή του πολίτη.
Το διοικητικό δικαστικό στάδιο λειτουργεί επίσης ως κρίσιμος σταθμός για κάθε επόμενη πορεία, καθώς το υλικό που παράγεται ή επιβεβαιώνεται εδώ μπορεί αργότερα να αξιοποιηθεί:
* σε ευρωπαϊκό φάκελο,
* σε αποζημιωτική αγωγή,
* και σε κάθε άλλη συναφή θεσμική ή δικαστική ενέργεια.
Συμπέρασμα
Το διοικητικό δικαστικό σκέλος αποτελεί το σημείο στο οποίο η συνολική στρατηγική αποκτά πλήρη δικαστική μορφή. Εκεί συναντώνται η διοικητική αμφισβήτηση, η αποδεικτική θωράκιση, η τεχνική οικονομική τεκμηρίωση και η επίκληση των θεμελιωδών αρχών της αναλογικότητας, της διαφάνειας, της χρηστής διοίκησης και της αξιοπρεπούς διαβίωσης. Η προσφυγή στο δικαστήριο δεν εμφανίζεται έτσι ως μεμονωμένη ενέργεια, αλλά ως ώριμη συνέχεια ενός ήδη οργανωμένου και τεκμηριωμένου σχεδίου προστασίας του πολίτη.