Αστική Ευθύνη του Δημοσίου για Βλάβη Επιχειρήσεων

Η βασική διεκδίκηση δεν είναι η γενική πολιτική καταγγελία, αλλά η τεκμηρίωση ζημίας και η σύνδεσή της με πράξεις, παραλείψεις και μηχανισμούς του Δημοσίου.

Περίληψη

Η πολιτική ευθύνη συχνά παραμένει αόριστη και πρακτικά αναποτελεσματική. Η ουσία βρίσκεται στην αστική και αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου: ποια ζημία υπέστη η επιχείρηση, από ποιον μηχανισμό προκλήθηκε, ποια είναι η αιτιώδης σύνδεση και ποιος οφείλει να την αποκαταστήσει.

Κείμενο

Η προσέγγισή μας δεν στηρίζεται κυρίως στη γενική πολιτική ευθύνη. Η πολιτική ευθύνη, στην πράξη, συχνά μετατρέπεται σε πεδίο υπεκφυγών, εναλλαγής αιτιολογιών και μετάθεσης ευθυνών. Το κρίσιμο ζήτημα για την επιχείρηση δεν είναι να ακούσει άλλη μία πολιτική δικαιολογία, αλλά να τεκμηριώσει τη ζημία της και να ζητήσει αποκατάσταση.

Γι' αυτό ο κεντρικός άξονας είναι η αστική και αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου.

Το ερώτημα τίθεται απλά: εφόσον το Δημόσιο, με νόμους, διοικητικούς μηχανισμούς, φορολογικές διαδικασίες, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, πάγιες επιβαρύνσεις και υποχρεωτικά συστήματα συμμόρφωσης, δημιούργησε ένα πλαίσιο που προκάλεσε συγκεκριμένη βλάβη σε μια επιχείρηση, ποιος οφείλει να αποκαταστήσει τη ζημία;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι «έτσι προβλέπει ο νόμος». Αν ο νόμος ή ο τρόπος εφαρμογής του παράγει δυσανάλογη, προβλέψιμη και τεκμηριωμένη ζημία, τότε το ζήτημα μεταφέρεται από το επίπεδο της πολιτικής ρητορικής στο επίπεδο της αστικής ευθύνης.

Ο φάκελος επιχειρηματικής βλάβης πρέπει να αποδεικνύει τέσσερα βασικά στοιχεία:

1. Τη ζημία που υπέστη η επιχείρηση.

2. Τον μηχανισμό, την πράξη, την παράλειψη ή το θεσμικό πλαίσιο που την προκάλεσε.

3. Την αιτιώδη σύνδεση μεταξύ κρατικής συμπεριφοράς και ζημίας.

4. Την υποχρέωση αποκατάστασης από το Δημόσιο.

Η ζημία μπορεί να είναι άμεση, όπως ποσά που καταβλήθηκαν για τέλη, πρόστιμα, λογιστικές υποχρεώσεις, δηλώσεις, πλατφόρμες ή συμμόρφωση. Μπορεί όμως να είναι και έμμεση, όπως απώλεια παραγωγικού χρόνου, απώλεια επιχειρηματικής ευκαιρίας, αδυναμία ανάπτυξης, ματαίωση δραστηριότητας ή εξαναγκασμός σε αδράνεια.

Η βασική θέση είναι ότι ο πολίτης και η μικρή επιχείρηση δεν μπορούν να καλούνται να πληρώνουν το κόστος ενός συστήματος που δεν δημιούργησαν, δεν ελέγχουν, δεν μπορούν να απλοποιήσουν και από το οποίο εξαρτώνται αναγκαστικά για να υπάρχουν νόμιμα.

Εάν το Δημόσιο δημιουργεί το σύστημα, το Δημόσιο φέρει και την ευθύνη για τη ζημία που το σύστημα παράγει.

Για τον λόγο αυτό, κάθε φάκελος πρέπει να μετατρέπει τη γενική διαμαρτυρία σε συγκεκριμένη αποζημιωτική αξίωση: ποσά, ημερομηνίες, πράξεις, αποδείξεις, υποχρεώσεις, επιβαρύνσεις, απώλειες και αιτιώδη σύνδεση.