Κείμενο
Η αίτηση προς τον Δήμο για παροχή οικονομικής βοήθειας αποτελεί ένα από τα πιο απλά αλλά και ουσιαστικά βήματα θεσμικής ενεργοποίησης του πολίτη. Ο πολίτης δεν προσέρχεται ως ζητιάνος, ούτε ζητά φιλανθρωπία. Προσέρχεται ως φορέας δικαιωμάτων, ως μέλος του Λαού από τον οποίο πηγάζουν οι εξουσίες, και ζητά από την Πολιτεία και τα αρμόδια όργανά της να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους να προστατεύσουν την ανθρώπινη αξία και την αξιοπρεπή διαβίωση.
Η διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι μετατρέπει την οικονομική αδυναμία από αόριστο προσωπικό πρόβλημα σε επίσημο διοικητικό ζήτημα. Ο πολίτης καταθέτει αίτηση στην αρμόδια οικονομική ή κοινωνική υπηρεσία του Δήμου κατοικίας του, λαμβάνει αριθμό πρωτοκόλλου και θέτει την υπηρεσία ενώπιον της υποχρέωσης να απαντήσει ειδικά, αιτιολογημένα και με σεβασμό στα πραγματικά οικονομικά δεδομένα που της προσκομίζονται.
Το αίτημα δεν περιορίζεται σε ένα γενικό «βοηθήστε με». Συνδέεται με συγκεκριμένο ποσό, με πραγματικά εισοδήματα, με ανελαστικές δαπάνες, με οικογενειακή κατάσταση, με λογαριασμούς, με ιατρικά έξοδα, με αποδείξεις και με κάθε άλλο στοιχείο που αποδεικνύει ότι ο πολίτης δεν διαθέτει επαρκείς πόρους για να ζει με αξιοπρέπεια. Με αυτόν τον τρόπο, η αίτηση λειτουργεί και ως αποδεικτικό εργαλείο για κάθε επόμενο στάδιο.
Η βασική ιδέα είναι απλή: όταν το κράτος, οι δήμοι και οι υπηρεσίες γνωρίζουν ότι ένας πολίτης δεν μπορεί να καλύψει το ελάχιστο κόστος αξιοπρεπούς διαβίωσης, δεν μπορούν να αδιαφορούν, να σιωπούν ή να αντιμετωπίζουν το ζήτημα ως απλή φιλανθρωπική παροχή. Η αξιοπρεπής διαβίωση συνδέεται με την ανθρώπινη αξία, την υγεία, τη στέγαση, τη διατροφή, την κοινωνική συμμετοχή και την πραγματική δυνατότητα του ανθρώπου να παραμένει ενεργό μέλος της κοινωνίας.
Η κατάθεση της αίτησης στον Δήμο δημιουργεί επίσημο διοικητικό ίχνος. Αν ο Δήμος απαντήσει αρνητικά, οφείλει να εξηγήσει συγκεκριμένα γιατί απορρίπτει το αίτημα, ποια στοιχεία έλαβε υπόψη, ποια αρμοδιότητα επικαλείται και ποιον τρόπο προστασίας προτείνει. Αν δεν απαντήσει, η σιωπή αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί ως στοιχείο παράλειψης. Αν απαντήσει γενικόλογα, χωρίς ουσιαστική εξέταση των πραγματικών δεδομένων, τότε ενισχύεται η θέση ότι η Διοίκηση δεν αντιμετώπισε το αίτημα με την απαιτούμενη σοβαρότητα.
Για τον λόγο αυτό, η αίτηση προς τον Δήμο συνδέεται άμεσα με το Πρόγραμμα Ελάχιστου Κόστους Διαβίωσης. Το πρόγραμμα μπορεί να υπολογίζει, με οργανωμένο και τεκμηριωμένο τρόπο, ποιο είναι το πραγματικό ελάχιστο ποσό που απαιτείται για τη διαβίωση ενός πολίτη ή μιας οικογένειας. Έτσι, ο πολίτης δεν περιορίζεται σε μια απλή δήλωση οικονομικής δυσκολίας, αλλά προσκομίζει τεκμηριωμένο υπολογισμό, ο οποίος μπορεί να συγκριθεί με το πραγματικό του εισόδημα.
Η διαφορά ανάμεσα στο πραγματικό εισόδημα και στο αναγκαίο ελάχιστο κόστος αξιοπρεπούς διαβίωσης είναι κρίσιμη. Από εκεί προκύπτει το ποσό της οικονομικής αδυναμίας. Από εκεί μπορεί να τεκμηριωθεί το ύψος της ζητούμενης βοήθειας. Από εκεί επίσης μπορεί να αποδειχθεί ότι ο πολίτης δεν αποφεύγει υποχρεώσεις, αλλά απλώς βρίσκεται κάτω από το όριο στο οποίο μπορεί να απαιτηθεί από αυτόν οποιαδήποτε πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση χωρίς προσβολή της ανθρώπινης αξίας.
Η αίτηση αυτή, επομένως, αποτελεί πρακτικό κρίκο ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη. Συνδέει το Σύνταγμα, το διεθνές δίκαιο, το ενωσιακό δίκαιο, την κοινωνική προστασία, την τοπική αυτοδιοίκηση και τον πραγματικό οικονομικό φάκελο του πολίτη. Είναι ένα πρώτο διοικητικό βήμα, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί αργότερα σε προσφυγές, ενστάσεις, αιτήσεις θεραπείας, εξώδικες δηλώσεις ή αγωγές, εφόσον η Πολιτεία επιμείνει να αγνοεί την πραγματική οικονομική κατάσταση του πολίτη.
Με απλά λόγια: ο πολίτης δεν ζητά χάρη. Ζητά να εφαρμοστεί η θεσμική υποχρέωση προστασίας της αξιοπρεπούς διαβίωσης. Ζητά να μη θεωρείται κατώτερος από οποιοδήποτε άλλο προστατευόμενο έννομο αγαθό. Ζητά από τον Δήμο να απαντήσει υπεύθυνα, με αριθμό πρωτοκόλλου, με αιτιολογία και με συγκεκριμένη θέση απέναντι στο ερώτημα: πώς θα ζήσει αξιοπρεπώς ένας άνθρωπος όταν τα πραγματικά του εισοδήματα δεν επαρκούν ούτε για το ελάχιστο κόστος διαβίωσης;